Rehabilitacja, Terapia manualna, Leczenie udaru

Terapie specjalistyczne - samouczek

Metoda McKenzie (Mechanical Diagnosis and Therapy - MDT) zajmuje się biomechanicznym diagnozowaniem i leczeniem dolegliwości bólowych kręgosłupa, stawów obwodowych i kończyn, spowodowanych zaburzeniem mechaniki. Metoda zawiera część diagnostyczną, terapeutyczną i profilaktyczną, a jej wartość diagnostyczna została potwierdzona licznymi badaniami naukowymi
Metoda McKenzie sprawdza się bardzo dobrze w przypadku schorzeń kręgosłupa. Podczas ruchów kręgosłupa jądro miażdżyste ulega przesunięciu: do przodu przy ruchu przeprostnym, do tyłu przy zgięciu kręgosłupa w przód. To właśnie trwałe tyłoprzesunięcie jądra miażdżystego jest jedną głównych przyczyn powstania zespołów bólowych określanych jako "ból krzyża" czy "lumbago".
Terapeuta pracujący metodą McKenzie przywraca równowagę statyczno-dynamiczną kręgosłupa wykorzystując pozycję i ruch leczniczy. Ćwiczenia są wykonywane przede wszystkim przez samego pacjenta. Metoda ta daje pacjentowi niezależność i pozwala samodzielnie opanować nawroty choroby.
Metoda Mckenziego znakomicie współgra z innymi metodami fizjoterapeutycznymi, m.in.: kinesjotaping, PNF.


Metoda Dorna pomaga w leczeniu dolegliwości bólowych kręgosłupa i stawów. Metoda ta ma szerokie zastosowanie przede wszystkich przy bólach grzbietu i kręgosłupa, rwach kulszowych i ramiennych, skoliozach , wadach postawy u dzieci i dorosłych oraz przy innych stanach chorobowych organów wewnętrznych spowodowanych blokadami kręgosłupa. Jej główną zasadą jest korekcja różnicy długości kończyn dolnych, które są podstawą dla miednicy i jej prawidłowego ustawienia. Miednica natomiast jest bazą kręgosłupa i jej nierówne położenie na dłuższą metę może prowadzić do skrzywienia bądź rotacji w obrębie kręgosłupa. To z kolei często jest przyczyną wielu problemów takich jak: skoliozy, bóle krzyża, bóle stawów biodrowych i kolanowych, bóle stóp czy nawet choroby jelit i pęcherza moczowego.
Terapeuta pracujący metodą Dorna w pełen wyczucia, a przy tym energiczny sposób koryguje ustawienie kręgów, stawów i miednicy, a proste ćwiczenia wykonywane przez pacjenta w domu pozwalają na długotrwałe utrzymanie pozytywnego wyniku.


Metoda PNF (Proprioceptive Neuromuscular Facilitation) jest metodą fizjoterapeutyczną dedykowaną przywracaniu utraconej funkcji. Polega m.in. na postrzeganiu chorego w sposób całościowy, wykorzystując do terapii silne i zdrowe regiony ciała, co umożliwia bezbolesną pracę. Ruchy stosowane w tej metodzie są zgodne z naturalną pracą mięśni i stawów. Każdy ruch odbywa się w trzech płaszczyznach co wymusza zaangażowanie do pracy maksymalnej ilości włókien mięśniowych. Wielokrotnie powtarzany ruch może spowodować utworzenie nowego wzorca ruchowego czyli przywrócić przewodnictwo nerwowe w uszkodzonym obszarze.
PNF to cała gama ćwiczeń i działań obejmujących terapię na macie, naukę chodu, ćwiczenia mięśni mimicznych, a także pracę nad takimi funkcjami jak oddychanie, żucie, połykanie, funkcjami które zostały upośledzone np. w wyniku udaru czy wypadku.
W tej metodzie chory jest partnerem terapeuty, a on jego doradcą, razem określają zakres i granice działania.


Metoda NDT Bobath dla dorosłych to badanie i terapia pacjentów z neurogennymi zaburzeniami o charakterze zapalnym, zwyrodnieniowym, czy urazowym.Przede wszystkim natomiast jest to koncepcja rehabilitacji dla pacjentów po przebytym udarze mózgu lub innych urazach mózgowo-czaszkowych. W trakcie terapii stosuje się różne techniki, mające za zadanie ograniczanie niepoprawnych wzorców ruchowych i wywoływanie reakcji czuciowych, gdy ruch jest zbliżony do prawidłowego. W terapii metodą NDT-Bobath uczymy ruchu poprzez doświadczenia czuciowo-ruchowe, realizowane przez skórę i aparat ruchowy. Skóra przekazuje odczucie bólu, ucisku i temperatury, a aparat ruchowy przekazuje informacje dotyczące poczucia równowagi. Pacjent poznając swoje ciało uczy się nim posługiwać w sposób celowy.


Kinesiotaping to opracowana w Japonii metoda terapii polegająca na szczególnym oklejaniu wybranych fragmentów ciała specjalnymi plastrami o elastyczności 130-140% ,co nie ogranicza ruchów, rozciągającymi się tylko na długość, o ciężarze i grubości zbliżonej do parametrów skóry. Plastry nie zawierają leków ani latexu, są odporne na działanie wody i umożliwiają przepływ powietrza dzięki falowemu utkaniu. Kinesio Taping stosowany jest od 30 lat w leczeniu schorzeń ortopedycznych, neurologicznych i schorzeń układu mięśniowo-szkieletowego. Jego istotą jest ocena patologii w obrębie układu mięśniowo-szkieletowego, terapia, a następnie zastosowanie taśmy Kinesio Tex. Bazuje na kinezjologii i zdolnościach organizmu do samoleczenia. Oddziałuje na mięśnie całego ciała, powięzie, stawy, układ limfatyczny i nerwowy.
Jego działanie polega m.in. na:

• wspomaganiu pracy mięśni - pobudzenie mięśni osłabionych, a rozluźnienie mięśni napiętych;
• zmniejszeniu dolegliwości bólowych,
• usuwaniu obrzęków limfatycznych,
• korygowaniu niewłaściwej pozycji stawu (stabilizacja).
• usuwaniu stanów zapalnych;

Kinesiotaping znajduje również doskonałe zastosowanie w sporcie - m.in. jest często stosowany przez siatkarzy i siatkarki.


Terapia cranio-sakralna (czaszkowo-krzyżowa) - badania czaszki ludzkiej wykazały, że czaszki zmniejszają i zwiększają swe zewnętrzne rozmiary w regularnych odstępach czasowych niezsynchronizowanych z rytmem oddechowym. Zaobserwowano również niezgodną ani z tętnem, ani z rytmem oddechowym pulsację opon mózgowych, związaną z rytmem produkcji i absorpcji płynu mózgowo-rdzeniowego. Niewłaściwe tempo tych zmian może prowadzić do nieprawidłowe napięcia tkanki nie tylko w czaszce, kręgosłupie i oponie twardej, ale pośrednio również w całym ciele. Może to być przyczyną szeregu zaburzeń, bólów głowy, migren, bólów pleców, stawów kończyn. Powoduje również mrowienia i cierpnięcia kończyn, tzw. rwę kulszowa, udową, ramienną, a także zaburzenia koncentracji, trudności w uczeniu się, zaburzenia snu, nerwice, ogólne złe samopoczucie bez konkretnych przyczyn, nadmierna ruchliwość dzieci i dorosłych.
Terapeuta poprzez odpowiednie ułożenie rąk na ciele pacjenta i delikatny dotyk może wyczuć rytm kranio-sakralny i wpłynąć na jego zwolnienie lub przyśpieszenie, czyli na jego normalizację, co równoważy te nieprawidłowe napięcia zapisane w szkielecie, mięśniach, stawach i powięziach.

Istotą terapii jest założenie, że w każdym nawet najbardziej okaleczonym i obarczonym chorobami organizmie istnieją wewnętrzne siły (mechanizmy kompensacyjne), które można wyzwolić zmobilizować w celu utrzymania lub powrotu do równowagi.


Metoda Kaltenborn-Evjenth polega na diagnozowaniu i leczeniu dysfunkcji narządów ruchu przy pomocy rąk terapeuty. Obejmuje mobiliacje i manipulacje stosowane w przemyślany sposób w zależności od potrzeb. Jej charakterystyczne cechy to głównie praca na tkankach okołostawowych i stawach ruchami równoległymi lub prostopadłymi do płaszczyzny ćwiczebnej, jaką jest płaszczyzna równoległa do powierzchni wklęsłej stawu. Szeroko stosowane są techniki tkanek miękkich, w tym techniki mięśniowe opracowane przez Olafa Evjentha. Metoda jest otwarta na inne koncepcje i z nich też wiele czerpie.


Koncepcja Plaatsmana - jest to również technika ręczna stosowana do badania oraz leczenia przyczyn dolegliwości mechaniznych tkanki nerwowej, mięśniowej i stawów. Koncentruje się na przyczynie leżącej u podstaw problemów zdrowotnych (a nie na ich objawach) i podjęciu próby jej wyeliminowania, zakładając, że leczenie tylko widocznych objawów, nie prowadzi do trwałego wyleczenia pacjenta, ale tylko do uwolnienia od bólu na krótki okres czasu. Dolegliwości pacjenta są analizowane przez logiczny system oceniania w celu wykrycia, co jest przyczyną problemu.


Metoda Maitlanda jest jedną z najpopularniejszych na świecie metod terapii manualnej, posiada akredytację IFOMT. Łączy techniki terapeutyczne działające na stawy, mięśnie i tkankę nerwową, gdzie ruchami biernymi bada się oraz leczy i ocenia aparat podporowy i ruchowy. Terapia manualna zasadniczo może być stosowana we wszystkich odwracalnych zaburzeniach funkcjonalnych układu ruchu m.in. przy ograniczeniach ruchomości, bólu, zmniejszonej zdolność do przejęcia odciążenia albo w celu wyrównania napięcia mięśniowego.
W skład metody wchodzą trzy ściśle ze sobą związane części główne:

• badanie -subiektywne i obiektywne, których wynik wpływa na wybór zabiegu i technik leczenia;
• terapia - obejmującą dobór środków terapeutycznych, który jest ściśle uzależniony od informacji uzyskanych w czasie badania. Do głównych sposobów terapeutycznych zalicza się: Mobilizacje (Stopień I, II, III, IV) i Manipulacje (V). Ponadto pacjent otrzymuje dodatkowo wskazówki dotyczące właściwych ćwiczeń, które powinny wspierać pracę terapeuty manualnego. Typowy dla tej metody jest podział ruchów stawów na odcinki ruchu i ich kołyszące się wykonanie.
• ocena - każdy aspekt terapii i obrazu choroby, jak również ich współdziałanie, jest zbadany i oceniony. Sposób diagnozy charakteryzuje bardzo duża drobiazgowość. Pacjent jest badany po zastosowaniu każdej kolejnej techniki leczniczej aby sprawdzić jaki wpływ wywarła ona na objawy i symptomy w odniesieniu do bólu, ograniczenia ruchomości i napięcia mięśniowego.

Terapia w wodzie
Środowisko wodne, dzięki swoim właściwościom fizycznym stwarza doskonałe warunki do prowadzenia w nim różnego rodzaju ćwiczeń, które obejmują nie tylko pływanie, czy gimnastykę lecz także konkretne metody pracy z pacjentem. Dlatego coraz chętniej fizjoterapeuci wykorzystują wodę w celu uzyskania lepszych efektów terapeutycznych.
Terapia w wodzie jako uzupełnienie fizjoterapii na sali jest bardzo często przez pacjentów o wiele lepiej traktowana . Praca w grupie lub z indywidualnym terapeutą daje im duże poczucie bezpieczeństwa i wyzwala same pozytywne emocje. Jest źródłem miłych i łagodnych doznań dotykowych, wzrokowych i słuchowych, a znajomość właściwości środowiska wodnego oraz jego wpływu na organizm człowieka, zwłaszcza niepełnosprawnego, czyni terapię doświadczeniem pozytywnym, czasem zabawy i poprawy funkcji ruchowych organizmu.

Terapia w wodzie obejmuje m.in.:

• przystosowanie psychiczne pacjenta ( odpowiednie, pozytywne nastawienie pacjenta do zajęć w wodzie, pozbycie się lęku i pełna akceptacja, poznanie i zaufanie terapeucie);
• przywracanie równowagi w wodzie ( opanowanie rotacji pionowej, bocznej i łączonej połączone z kontrolą oddechu);
• kontrolowanie ruchu w wodzie ( odczuwanie wyporu wody, osiąganie równowagi w bezruchu, ślizg- ruch wody wokół ciała);
• możliwość ruchu w wodzie ( wykonywanie prostych ruchów napędowych, opanowanie podstawowych wzorców ruchowych, ułatwienie wykonania ruchu);

Ponadto ze względu na swoje właściwości woda stanowi środowisko , które może ułatwiać (odciążenie) bądź utrudniać (opór) wykonanie poszczególnych zadań ruchowych.



Terapia "FITS" - Funkcjonalna Indywidualna Terapia Skolioz jest autorską koncepcją pracy z wadami postawy i skoliozami , która może być stosowana jako: samodzielny system korekcji, wspomaganie leczenia gorsetowego, przygotowanie dzieci do zabiegu operacyjnego, a także jako korekcja obręczy barkowej i miednicznej po zabiegach operacyjnych.
Biorąc pod uwagę dysfunkcje jakie towarzyszą skoliozie, autorzy koncepcji proponują indywidualnie dostosowany program ćwiczeń w zależności od wielkości kąta skrzywienia, oraz od wyniku badania klinicznego pacjenta. W Koncepcji FITS wyróżnia się dwa etapy terapii:

1. 1. Przygotowanie struktur mięśniowo-powięziowych ograniczających ruch korekcyjny, poprzez zastosowanie różnych technik energizacji mięśni.
2. 2. Budowanie nowych korekcyjnych wzorców postawy w pozycjach funkcjonalnych oraz ich stabilizowanie

Główne założenia koncepcji FITS to:

• Uświadomienie dziecku istniejącej deformacji kręgosłupa i tułowia, oraz wskazanie kierunku korekcji skoliozy.
• Relaksacja struktur mięśniowo-powięziowych ograniczających trójpłaszczyznowy ruch korekcyjny.
• Nauka prawidłowego obciążania stóp w celu poprawy ustawienia miednicy i równomiernego obciążania kończyn dolnych.
• Wzmocnienie siły mięśni dna miednicy oraz krótkich rotatorów kręgosłupa w celu poprawy stabilizacji dolnego tułowia.
• Nauka prawidłowego shiftu kręgosłupa w płaszczyźnie czołowej dla korekcji łuku pierwotnego ze stabilizacją (bądź utrzymaniem w korekcji) łuku wtórnego.
• Torowanie prawidłowego trójpłaszczyznowego oddechu korekcyjnego w pozycjach fizjologicznych.
• Wskazanie prawidłowych wzorców korygujących skoliozę oraz wszelkie deformacje tułowia związane ze skrzywieniem (asymetria ustawienia głowy, asymetria linii barków, łopatek, trójkątów talii i miednicy).

Bardzo ważne w terapii jest współpraca terapeuty nie tylko z dzieckiem ale również z jego rodzicem czy opiekunem.



Nordic walking - to forma rekreacji polegająca na marszach ze specjalnymi kijami. Wymyślony został w Finlandii w latach 20. XX wieku, jako całoroczny trening dla narciarzy biegowych. Ważnym czynnikiem jest możliwość uprawiania w zasadzie przez każdego - bez względu na wiek, kondycję czy tuszę. Każdego kto chce w miły i przyjemny sposób poprawić swój stan zdrowia, samopoczucie, kondycję i jakość życia. Prostota spaceru oraz odpowiednia rozgrzewka pozwala na uniknięcie przetrenowania i negatywnych doświadczeń. Nordic Walking można uprawiać zarówno nad morzem, w lesie, parku czy w górach - przez cały rok. Dobrze jest rozpocząć uprawianie Nordic Walking pod okiem instruktora, który nauczy prawidłowej techniki marszu i pomoże dobrać odpowiednie kije. Marsz z kijkami m.in:

• powoduje odciążenie dla stawów, szyi, barków, kręgosłupa (jest mniejszy nacisk na piszczele, kolana, biodra i plecy );
• nadaje dodatkową stabilność, tak aby nie przeciążyć nadwyrężonych stawów, co jest szczególnie ważne dla osób starszych;
• angażuje do pracy także górną cześć ciała (rozwija się siła i wytrzymałość ramion, zwiększa mobilność górnego odcinka kręgosłupa i łagodzi napięcia mięśniowe w okolicy barków);
• rozwija wszystkie mięśnie kończyn dolnych;
• pomaga utrzymać równowagę, szczególnie podczas zimy, gdy spacerujemy po śniegu, lodzie lub trudnym terenie;
• relaksuje gdyż podczas marszu możemy słuchać śpiewu ptaków czy podziwiać uroki terenów zielonych;
• powoduje niewielkie obciążenie stawów u osób ćwiczących nordic walking co sprawia, że jest zalecany osobom otyłym. Ponadto w porównaniu ze zwykłym chodem, uprawiający nordic walking spala przeciętnie od 20% do 40% więcej kalorii;
• usprawnia oddechowy i sercowo- naczyniowy;
• zwiększa poboru tlenu przeciętnie o 20-58 procent, w zależności od intensywności wbijania kijków;
• zmniejsza napięcia związane ze stresem;

Nordic Walking jest idealnym rozwiązaniem w następujących schorzeniach:

• bóle stawów, kręgosłupa, miednicy, kolan i kostek;
• problemy z sercem;
• osteoporoza;
• urazy kręgosłupa ;
• powracające bóle mięśniowe;
• złamania kończyn dolnych;
• uszkodzenie ścięgna Achillesa;
• problemy z utrzymaniem równowagi oraz ograniczoną sprawnością ruchową;
• reumatyzm;
• cukrzyca;
• fibromyalgia;
• skolioza, niestabilność miednicy i inne wady postawy.
• RSI (ang. Repetitive Strain Injury) czyli urazy na skutek chronicznego przeciążenia mięśni i ścięgien;
• kontuzje sportowe;
• po zabiegach ortopedycznych;